Iστορία και μέλλον, Λυδία Κουτρουλή

67 χρόνια από τη νίκη της Κουβανικής Επανάστασης, 100 χρόνια από τη γέννηση του Φιντέλ Κάστρο. Δύο επέτειοι που δεν κοιτούν μόνο προς το παρελθόν, αλλά φωτίζουν μια πορεία που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. 

Σε αυτή την ιστορική συγκυρία αλλά και εν μέσω της πιο οξυμένης μορφής του αμερικανικού αποκλεισμού, χειρότερου και από την δεκαετία του ’90 και τη λεγόμενη Ειδική Περίοδο, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, βρεθήκαμε κι εμείς στην Κούβα, μαζί με αγωνιστές και αγωνίστριες από δεκάδες χώρες, από την Ευρώπη μέχρι την Λατινική Αμερική και τις ΗΠΑ, συμμετέχοντας στη 53η Ευρωπαϊκή Μπριγάδα Αλληλεγγύης, με τη μεγαλύτερη ελληνική συμμετοχή των τελευταίων ετών.

Άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών, επαγγελμάτων και τόπων βρεθήκαμε στον ίδιο δρόμο με έναν κοινό στόχο: να γνωρίσουμε από κοντά μια κοινωνία που υπερασπίζεται τον δικό της δρόμο. Μέσα από συναντήσεις και συζητήσεις, γνωρίσαμε την πολιτική πραγματικότητα της χώρας, τις κατακτήσεις, αλλά και τις δυσκολίες και τις αντιφάσεις της προσπάθειας οικοδόμησης του σοσιαλισμού, μέσα στον ασφυκτικό κλοιό του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Γνωρίσαμε τα μέτρα που λαμβάνονται σήμερα, αλλά και την καθημερινότητα, τον πολιτισμό και τη ζωή του κουβανικού λαού.

Η επαναστατική κληρονομιά του Φιντέλ δεν παύει να εμπνέει

Θα ήταν επιφανειακό να προσεγγίσουμε τη σημερινή κατάσταση της Κούβας με μια απλουστευμένη ή μονοδιάστατη αφήγηση. Θέλουμε να αποτυπώσουμε μια κοινωνία ζωντανή, σε κίνηση, που συνεχίζει να αντιστέκεται και να παλεύει. Σε ένα μεταβατικό στάδιο από τον καπιταλισμό προς τον σοσιαλισμό, οι κατακτήσεις, οι δυσκολίες και τα ερωτήματα του σήμερα μπορούν να κατανοηθούν μόνο μέσα στη διαδικασία και στις υλικές συνθήκες στις οποίες αυτή εξελίσσεται. Μια δύσβατη πορεία, στην οποία η Κούβα έχει ιστορικά αποδείξει πως, με την πάλη και την επιμονή του λαού της, είναι αποφασισμένη να προχωρήσει μέχρι τέλους.

Αυτή την Κούβα έχουμε ευθύνη να μεταφέρουμε: όχι ως εξιδανικευμένη εικόνα, αλλά ως ζωντανή πραγματικότητα με πρόσωπα, φωνές, αντιφάσεις, δυσκολίες και αγώνες. Γιατί πίσω από τις επετείους, τα σύμβολα και τις ιστορικές μορφές υπάρχει μια κοινωνία που συνεχίζει να αναμετριέται με το παρόν της και να διεκδικεί το μέλλον της. Κι έτσι, οι επέτειοι δεν ανήκουν μόνο στην ιστορία· γίνονται αφετηρία για να κατανοήσουμε τις μάχες του σήμερα και να αναμετρηθούμε με τα ερωτήματα που θα καθορίσουν το αύριο.

Tο Διεθνές Συνέδριο «Φιντέλ: Κληρονομιά και Μέλλον» («Fidel: Legado y Futuro») έλαβε χώρα 10-13 Αυγούστου στην Αβάνα, 100 χρόνια μετά τη γέννηση του ηγέτη της Κουβανικής Επανάστασης, και ανέδειξε την πολυεπίπεδη παρακαταθήκη του: από τη συμβολή στη διαμόρφωση ενός ζωντανού κοινωνικού υποδείγματος απέναντι στην καπιταλιστική δυστοπία, μέχρι τα πολιτικά εφόδια που συνεχίζει να δίνει στον κουβανικό λαό και στους λαούς που αγωνίζονται για την ανεξαρτησία τους.

Τέσσερις ημέρες, δέκα αίθουσες, ομιλίες, μελέτες, συζητήσεις, αναζήτησαν το ιστορικό νήμα της σκέψης του Φιντέλ, από τον μαρξισμό και τις ρίζες της Επανάστασης μέχρι την παιδεία, την υγεία, τη διεθνιστική πολιτική, τη νεολαία, τον πολιτισμό και τη Λατινική Αμερική.

Η διεθνιστική αλληλεγγύη αναδείχθηκε, όχι ως αφηρημένη αξία, αλλά ως έμπρακτη απάντηση-σφήνα στον αμερικανικό αποκλεισμό και δύναμη που στηρίζει την Κούβα και κάθε λαό που παλεύει να υπερβεί τα όρια του καπιταλισμού και να ανοίξει τον δρόμο προς τον Σοσιαλισμό.

Το κλείσιμο του συνεδρίου μάς επιφύλαξε μια εικόνα που συμπύκνωσε ίσως με τον πιο ζωντανό τρόπο τη συζήτηση. Σε ένα κατάμεστο θέατρο, παιδιά γνώρισαν μέσα από τη μουσική και την τέχνη την ιστορία της Κούβας, τις κατακτήσεις και τη διεθνιστική της παράδοση, τις μορφές που τη σημάδεψαν, από τον Χοσέ Μαρτί μέχρι τον Φιντέλ. Γιατί η μνήμη δεν μεταδίδει μόνο γνώση· μπορεί να γίνει συνείδηση και δυνατότητα να διεκδικήσεις το μέλλον.

Εκεί, ένα παιδί στράφηκε στον Φιντέλ και τον ρώτησε πώς μπορεί να ακολουθήσει το παράδειγμά του σε έναν κόσμο που κατακερματίζει, χειραγωγεί και αποξενώνει. Η απάντηση, το ίδιο το συνέδριο: η συγκέντρωση 1.500 αντιπροσώπων από 63 χώρες, η ζωντάνια, αλλά και η παράδοση ενός μεγάλου έργου που συγκεντρώνει σημαντικά κείμενα και ομιλίες του Φιντέλ σε 23 τόμους, ψηφιακά διαθέσιμου σε όλους. 

Το παρελθόν αναμετριέται με το παρόν, στις ρωγμές του κόσμου όπου γεννιέται η αναγκαιότητα να σταθούμε ξανά ο ένας δίπλα στον άλλον. Το όραμα μιας κοινωνίας όπου ο άνθρωπος δεν θα είναι μόνος και μικρός, αλλά πρωταγωνιστής της ίδιας του της ιστορίας, μέσα από τη συλλογική πάλη.

Έτσι, η ερώτηση εκείνου του παιδιού έφτασε μέχρι εμάς: πώς συνεχίζεις να αντιστέκεσαι όταν οι συνθήκες μοιάζουν να σε υπερβαίνουν; Κρατώντας τη μνήμη ζωντανή, μετατρέποντάς την σε συνείδηση και τη συνείδηση σε συλλογική πράξη. 

Γιατί κάθε γενιά καλείται να αναμετρηθεί με τις δυσκολίες της και να αναζητήσει τις δικές της δυνατότητες. Να μη συμβιβαστεί με τον κόσμο που της παραδίδεται, αλλά να παλέψει για να τον αλλάξει, για την Επανάσταση, για τον Σοσιαλισμό.

Αποστολή στην Κούβα: Ένας λαός υπό πολιορκία που αντιστέκεται – Εφημερίδα ΠΡΙΝ